สี่แผ่นดิน วรรณกรรมแห่งสยามประเทศ

สี่แผ่นดิน เป็นนิยายอิงประวัติศาสตร์ในช่วงสมัย รัชกาลที่ 5 ถึง รัชกาลที่ 8 เขียนขึ้นโดย หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช คำว่าสี่แผ่นดิน เป็นการบอกเล่าผ่านตัวละครในเรื่องชื่อว่า พลอย ตั้งแต่วัยเด็กช่วงรัชสมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงวัยชราในช่วงรัชกาลที่ 8 ซึ่งเธอได้พลัดแผ่นดินมาจนถึง 4 แผ่นดิน เป็นที่มาของคำว่า สี่แผ่นดิน ในช่วงแรกสี่แผ่นดินไม่ได้เขียนเป็นหนังสือ แต่เขียนขึ้นโดยแบ่งเป็นตอนๆลงในหนังสือพิมพ์สยามรัฐ และได้รับความนิยมมากในตอนนั้นจนผู้อ่านคิดว่าตัวละครนั้นมีอยู่จริง รวมถึงผู้อ่านจะได้อ่านเรื่องราวของเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นในตอนนั้น เรื่องราวของชาววัง อาหารชาววัง การละเล่น ต่างๆ ที่บอกเล่าผ่านตัวละคร พลอย ในวัยเด็ก วัยสาว วัยผู้ใหญ่ จนถึง วัยชรา ที่เธอต้องพบพานมาตลอดช่วงชีวิตของเธอ เรื่องราวของประวัติศาสตร์ถูกบอกเล่าผ่านตัวหนังสือออกมาได้อย่างสวยงาม สี่แผ่นดิน จึงกลายเป็นวรรณกรรมที่ถูกจัดว่าเป็นสมบัติของแผ่นดินไทยและเป็นนิยายที่เด็กควรอ่าน

เรื่องราวของสี่แผ่นดิน ถูกนำมาสร้างเป็นละครโทรทัศน์ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2504 ทางช่อง 4 และถูกสร้างต่ออีก 4 ครั้ง เวอร์ชั่นที่โด่งดังที่สุดและสมบูรณ์แบบที่สุดคือ พ.ศ. 2546 กำกับโดย ม.ล. พันธุ์เทวนพ เทวกุล (หม่อมน้อย) ซึ่งในเวอร์ชั่นนี้รวมนักแสดงระดับฝีมือมากมาย และในปี พ.ศ. 2554 ถูกนำมาสร้างเป็นละครเวที ซึ่งก็ได้รับความนิยมอีกครั้งทำให้มีเสียงเรียกร้องให้นำกลับมาสร้างใหม่อีกครั้ง ซึ่งในปี 2557 ก็ได้นำสี่แผ่นดินมาสร้างเป็นละครเวทีอีกครั้งหนึ่ง ก็ได้รับความนิยมเช่นกัน